ओली र लेखकलाई पक्राउ गरि प्रहरीले काठमाडौं प्रहरी परिसरमा राखेको छ । बालेन्दद्र शाहको नेतृत्वमा गठित सरकारको पहिलो मन्त्रिपरिषद् बैठकले जेनजी आन्दोनलको छानबिन गर्न गठित पूर्वन्यायाधीश गौरीबहादुर कार्कीको संयोजकत्वको आयोगले दिएको सिफारिस कार्यान्वयन गर्ने निर्णय गरेको थियो ।

आयोगले पूर्वप्रधानमन्त्री ओली, पूर्वगृहमन्त्री लेखकलगायतमाथि फौजदारी कानुनअनुसार कारबाही गर्न सिफारिस गरेको छ । सोही सिफारिसका आधारमा प्रहरीले ओली र लेखकलाई पक्राउ गरेको हो । पक्राउ पर्नुअघि ओलीलाई ज्यानसम्बन्धी कसुरमा अनुसन्धानका लागि पक्राउ पुर्जी थमाइएको थियो ।

यसैबीच, गृहमन्त्री सुधन गुरुङले कानुनभन्दा माथि कोही पनि नरहेको बताउनुभएको छ । ओली र लेखक पक्राउ परेपछि गृहमन्त्री गुरुङले सामाजिक सञ्जालमा अनुसन्धानका लागि नियन्त्रणमा लिइनु प्रतिशोध नभएको समेत उल्लेख गरेका छन् ।

भदौ २३ र २४ गते भएको 'जेनजी' आन्दोलनपछि गठित छानबिन आयोगको प्रतिवेदन कार्यान्वयन गर्ने क्रममा लेखक पक्राउ परेका हुन्। यसैबीच, पूर्वप्रधानमन्त्री एवं एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीलाई पनि पक्राउ गर्न  प्रहरी टोली गुण्डु पुगेको छ।

ओली र लेखकलाई पक्राउ गर्ने विषयमा प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह, रास्वपा सभापति रवि लामिछाने र गृहमन्त्री सुदन गुरुङबीच छलफल भएको थियो। लगत्तै गृहमन्त्री गुरुङले प्रहरी महानिरीक्षक दानबहादुर  कार्की र सशस्त्र प्रहरी बलका महानिरीक्षक राजु अर्याललाई एमाले अध्यक्ष ओली र कांग्रेस नेता लेखकलाई पक्राउ गर्न निर्देशन दिएका थिए।

प्रहरीले उनलाई पक्राउ गर्नुअघि जरुरी पक्राउ पुर्जी थमाएको थियो। भदौ २३ र २४ गते भएको 'जेनजी'आन्दोलनपछि गठित छानबिन आयोगको प्रतिवेदन कार्यान्वयन गर्ने क्रममा ओली पक्राउ परेका हुन्।

पत्रमा भनिएको छ, ‘तपाईंलाई ज्यान सम्बन्धी कसूरसमेतको मुद्दाको अनुसन्धानको सिलसिलामा तत्काल पक्राउ गर्नु परेकाले यो पक्राउ पुर्जी जारी गरिएको छ।’ सरकारले भदौ २३ र २४ को घटनासम्बन्धी जाँचबुझ आयोगको प्रतिवेदन तत्काल कार्यान्वयन गर्ने निर्णय गरेको थियो।

सिंहदरबारमा शुक्रबार बसेको प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह नेतृत्वको सरकारको पहिलो मन्त्रिपरिषद् बैठकले जाँचबुझ आयोगले सिफारिस गरेको विषयहरू कार्यान्वयन गर्ने निर्णय गरेको हो।

आयोगले सिफारिस गरेका व्यक्ति र निकायमध्ये सुरक्षा संयन्त्रको हकमा अध्ययन समिति गठन गरी सो समितिले पेस गर्ने सिफारिस बमोजिम गर्ने  र अन्यको हकमा सो आयोगले गरेको सिफारिसलाई तत्काल कार्यान्वयन गर्न सम्बन्धित निकायलाई निर्देशन दिने निर्णय भएको थियो।

लगत्तै गृहमन्त्री सुधन गुरुङले प्रहरी महानिरीक्षक दानबहादुर  कार्की र सशस्त्र प्रहरी बलका महानिरीक्षक राजु अर्याललाई एमाले अध्यक्ष ओली र कांग्रेस नेता रमेश लेखकलाई पक्राउ गर्न निर्देशन दिएका थिए।

पूर्वगृहमन्त्रीसमेत रहेका लेखक पनि पक्राउ परिसकेका छन्। पक्राउ पछि गृहमन्त्री गुरुङले कानुनभन्दा माथि कोही नभएको र कसैप्रति प्रतिशोध नगरिएको टिप्पणी गरेका छन्।

‘PROMISE IS A PROMISE :  कानुनभन्दा माथि कोही छैन। पूर्व प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र निवर्तमान गृहमन्त्री रमेश लेखकलाई नियन्त्रणमा लिएका छौँ। यो कसैप्रति प्रतिशोध होइन, केवल न्यायको सुरुवात हो।’ उनले भने ‘मलाई विश्वास छ, अब देशले नयाँ दिशा लिनेछ।’

फेसबुकमा पोखरेलले लेखेका छन्, ‘कार्की आयोगको पूर्वाग्रही प्रतिवेदन खारेज गर ! मन्त्रिपरिषदको प्रतिशोधपूर्ण निर्णय फिर्ता गर !’

यसअघि सचिव महेश बस्नेतले क्याविनेटको निर्णय अस्वीकार गर्दै प्रतिवेदन कार्यान्वयनको नाममा यदि सरकारले धरपकड र राजनीतिक बदला लिन खोज्छ भने पहिलो गाँसमै ढुङ्गा पर्ने मात्र होइन, देशलाई पुनः द्वन्द्वतर्फ धकेल्ने जोखिम पैदा गर्ने टिप्पणी गरेका थिए ।

नवनियुक्त शाह सरकारले सुरक्षा संयन्त्रमाथिको कारबाही सिफारिस सम्बन्धमा अध्ययन समिति बनाउने र अन्यको हकमा तत्काल कार्यान्वयन गर्ने निर्णय गरिसकेको छ ।

बालेन शाहको नेतृत्वमा बनेको मन्त्रिपरिषदमा उनले महिला बालबालिका तथा जेष्ठ नागरिक मन्त्रालयको जिम्मेवारी पाएकी छिन् । प्रधानमन्त्री बालेनले प्रधानमन्त्रीको शपथ लिएलगत्तै उनले पनि शुक्रबार मन्त्रीको शपथ लिएकी छिन् ।

यस मन्त्रीपरिषदमा सीतासहित ५ जना महिलामन्त्री बनेका छन् । उनको परिवार झुप्राखोला किनारमा बालुवा जम्मा पारेर बेचेर गुजारा गर्थ्यो । उनको बाल्यकाल पनि बालुवा चालेरै बित्यो । हुर्कदै जाँदा उनले आफ्नो समुदायमाथिको विभेद बुझ्दै गइन् ।

सीताका आमाबुवा सरकारी स्कुल पनि पढाउन सक्ने अवस्थामा थिएनन् । “वादी समुदायका खान र बस्नसमेत नपाएको अवस्था छ । वादी समुदायका छोरीहरुको अवस्था अन्धकारमय छ,” उनले भनिन् ।

आफ्नो बाल्यकाल आर्थिक अभाव र सामाजिक अपहेलनाले भरिएको बताउँदै उनले पढ्नका लागि कलम-कापी नपाउँदाको पीडा सम्झिइन् । करिब १५ वर्ष अगाडी उनी एक गैरसरकारी संस्थाको सहयोगमा घरपरिवार छाडेर काठमाडौं पढ्न आइन् ।

१० कक्षा पास गरेपछि उनले उक्त संस्थामै काम सुरु गरिन् । स्नातक सकेपछि उनी संस्थाबाट बाहिरिइन् । र, स्वतन्त्र रुपले अन्य काममा लागिन् । उक्त संस्थाप्रति उनी सधै कृतज्ञ छिन् । एक संस्थाको सहयोगमा उनी काठमाडौंमा एक छात्रावासमा बसेर अध्ययन गर्दै आएकी थिइन् ।

सामाजिक अभियन्ताका रुपमा महिला अधिकारका क्षेत्रमा काम गर्दै आएकी उनले राजनीतिशास्त्रमा स्नाताकोत्तर गरेकी छिन् । दलितभित्रको पनि दलित र अति विपन्न वादी समुदाय भूमि अधिकारबाट पनि वञ्चित छन् ।

यस समुदायले आफ्नो अधिकार र आत्मसम्मानका लागि पश्चिम नेपालबाट काठमाडौँसम्म आएर महिलाहरूले २०६४ सालमा प्रदर्शन समेत गरेका थिए । वादी महिला यौन पेशामा छन् भन्ने आम समुदायमा रहेको धारणाले उनलाई बिझायो ।

यस समुदायको आफ्नै अस्तित्व, भाषा, कला रहेको छ भन्ने कुराको प्रचार नभएको उनको बुझाइ छ । उनका धेरै सपना छन् । त्यसमध्ये आत्मसम्मानपूर्वक जिउन पाउनु पर्ने हो । गैरसरकारी संस्थाहरूले सहयोग गरेपनि वादी समुदायको बारेमा गतल धारणा स्थापित गरिदिएकोमा उनलाई दुःख लाग्छ ।

वादी भएकै कारणले धेरैपटक अवहेलना, बेइज्जती र हिंसाको सामना गर्नुपरेको अनुभव उनीसँग छ । बुढानीलकण्ठस्थित चुनिखेलमा उनको हस्तकला व्यवसाय छ । ‘वादी सस्टेन मल्टिपर्पोज’ नामक हस्तकला व्यवसायबाट हुने नाफाबाट उनले आफ्नै समुदायका केही बालबालिकालाई पढाउँदै आएकी छिन् ।

महिला सशक्तिकरणमा सामाजिक संस्थामार्फत सेवा गर्दै आएकी नवनियुक्त वादीले आफ्नो समुदायका महिलाको स्थिति झनै नाजुक रहेको बताइन् । संस्थामार्फत सिलाइकटाइ प्रशिक्षण दिएर महिलालाई आर्थिक स्वावलम्बी बनाउने काम गर्दै आएकी स्थिति सुधार गर्ने खालको परिणाममुखी काम गर्ने बताइन् ।

उनका अनुसार राजनीतिको यात्रा सजिलो छैन । तर, यो अवसरलाई उनले भरपुर सकारात्मक कार्यमा लगानी गर्ने बताइन् । समाजमा विद्यमान असमानता, विभेद र अपमानको जालो हटाएर समानतापूर्ण समाज निर्माण गर्नुपर्ने उनको धारणा छ । आधा आकाश ढाक्ने महिलाको परिस्थितिलाई अझै बलियो बनाउने र सीमान्तकृत समुदायका महिलाको विकासमा जोड दिने उनको योजना छ ।

पदभार ग्रहण गरेसँगै उनि भावुक भइन्। आँखाबाट आँसु पुछ्दै उनले भनिन्, “सोचेको थिइनँ, यहाँ आइपुग्छु भनेर ।” उनले समाजको जातीय बहिष्करणमा सङ्घर्ष गर्दागर्दै मन्त्री बन्ने अवसर पाउँदा इतिहासमै रुपान्तरण आएको महसुस गरेको बताइन्।

उनले भनिन् “अब जिम्मेवारपूर्ण भएर समाज रुपान्तरणका सक्रिय हुने छु ।” महिला सशक्तिीकरणमा सामाजिक संस्थामार्फत सेवा गर्दै आउनुभएकी नवनियुक्त मन्त्री वादी कर्णाली प्रदेशको सुर्खेतस्थित वीरेन्द्रनगर नगरपालिका-१४ स्थायी घर भई हाल काठमाडौँको बूढानीलकण्ठ–८ मा बसोबास गर्दै आएकी छन्।

गरिबी र समाजको विभेदका कारण जीवनका पाइलै पिच्छे पहिचानका लागि सङ्घर्ष गर्दै आएकी उनि रास्वपामा आबद्ध भएकी थिइन्। समानुपातिकबाट सांसद भएकी उनले १३ वर्षको उमेरदेखि संस्थाको आर्थिक सहयोगमा पढाइ पूरा गरिन्।

स्नातकसम्मको शिक्षा हासिल गरेलगत्तै उनले समाजमा विभेद अन्त्य गर्न र महिला सशक्तिकरणमा सहयोग पुग्ने सामाजिक संस्था सञ्चालन गर्दै आएकी थिइन्। अब भने मन्त्रायको नेतृत्व सम्हाल्दै बृहत्तर रुपमा महिला सीमान्तकृत समुदायको समस्या समाधान गर्न काम गर्ने बताइन्।

सभापति लामिछानेले सिंहदरबारमा सञ्चारकर्मीसँग कुरा गर्दै प्रधानमन्त्री बालेनले पाँच वर्ष मात्र नभई त्यो भन्दा लामो समय काम गर्ने बताए । उनले प्रधानमन्त्रीमा कुनै आलोपालो नहुने समेत बताएका छन् ।

सभापति लामिछानेले भने, ‘जनतामाझ गरेको वाचा पुरा गरेका छौं, अब जनजीविकाका सवालमा काम गर्नुपर्ने दायित्व हामीसँग छ ।’

आयोगले सिफारिस गरेका व्यक्ति र निकायमध्ये सुरक्षा संयन्त्रको हकमा अध्ययन समिति गठन गरी सो समितिले पेस गर्ने सिफारिस बमोजिम गर्ने उनले बताए। अन्यको हकमा सो आयोगले गरेको सिफारिसलाई तत्काल कार्यान्वयन गर्न सम्बन्धित निकायलाई निर्देशन दिने निर्णय भएको उनले जानकारी दिए।

कार्की आयोगको प्रतिवेदन 'लिक' भएपछि तत्कालीन अन्तरिम सरकारले बाध्य भएर सार्वजनिक गरेको थियो। तत्कालीन प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले संसद सचिवालयको अभिलेखमार्फत आयोगको प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेकी थिइन्। आयोगले तत्कालीन सरकारका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली, तत्कालीन गृहमन्त्री रमेश लेखक र प्रहरीका आइजीपी चन्द्रकुबेर खापुङलाई फौजदारी अभियोगमा अनुसन्धान गर्न सिफारिस गरेको छ।

आयोगले भदौ २३ गतेको घटनामा कारबाही सिफारिस गरिए पनि भदौ २४ गतेको घटना सम्बन्धमा केही नबोलेको भन्दै आलोचना भइरहेको छ। आयोगको प्रतिवेदनलाई एमाले अध्यक्ष ओलीले खेदजनक र अस्वीकार्य रहेको बताए। त्यस्तै कांग्रेसले पनि प्रतिवेदनप्रति असहमति जनाएको छ।

विज्ञान सम्बन्धी विद्यार्थीलाई प्रयोगात्मक कार्यलाई सहज बनाउने उद्दश्यसहित प्रत्येक विद्यालयलाई ६० हजार बराबरका सामाग्री सहयोग गरिएको एचआरसी बाजुराका सामाजिक परिचालक दिनेश सार्कीले जानकारी दिएका छन् । 

विज्ञान प्रयोगशाला सामाग्री गौमुल गाउँपालिका वडा नं.१ अम्लिस मावि, वडा नं.२ फूलपाटा मावि, पदमपुर आवि, जनज्योति मावि, वडा नं.३ बालविकास मावि, वडा नं.४ को कीर्तिचौर मावि, वडा नं.५ मानाकोट मावि र वडा नं.६ को घटाल आवि गरी ८ वटा विद्यालयलाई सामाग्री सहयोग गरिएको उनले बताए । 

विद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थीहरुको प्रयोगात्मक पढाइलाई थप प्रभावकारी बनाउन र शिक्षाको गुणस्तर वृद्धि गर्ने उद्देश्यले विद्यालयलाई विज्ञान प्रयोगशाला सामाग्री सहयोग गरिएको एचआरसी बाजुराका अध्यक्ष निर शाहीले बताएका छन् ।

प्रयोगशाला सामाग्री वडा नं.१ र २ का विद्यालयलाई वडा नं.१ का वडाध्यक्ष देवेन्द्र बहादुर रोकायाले हस्तान्तरण गर्नु भएको थियो । सामाग्री सहयोगले विद्यार्थीका लागि आवश्यक पर्ने प्रयोगात्मक कक्षा सञ्चालनमा विद्यालयलाई सहज हुने भएको छ ।