दलले प्रत्यक्ष तर्फको निर्वाचनमा महिला, पिछडिएको क्षेत्र, दलित लगायत पक्षलाई समेट्ने विषयमा विगतमा जस्तै यसपालिको उम्मेदवार छनोटमा पनि कन्जुस्याइँ देखाएका छन् । यो कुनै एक दलमा मात्र नभई परिवर्तन, सामाजिक न्याय र समान अवसरका नारा बोकेर चुनावी मैदानमा उत्रिएका सबैमा देखिएको छ ।

अचम्म त के छ भने, नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ समावेशीताकै मुद्दा लिएर १० वर्षे सशस्त्र युद्ध हुँदै सरकारमा पुगे । तर, अहिले हालसालै बाम एकताका नाममा गठन भएको उनकै पार्टी नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) को बाट प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा प्रत्यक्षतर्फ जम्मा २ जना दलित प्रतिनिधिले मात्रै उम्मेदवारी पाएका छन् ।

जसमा कञ्चनपुर-३ बाट मानबहादुर सुनार र स्याङ्जा-२ बाट पदम विश्वकर्मा रहेका छन् । ०७९ मंसिरमा भएको निर्वाचनमा कञ्चनपुर ३ मा नेपाली कांग्रेसका नेता रमेश लेखकले ३० हजार ५७५ मत ल्याएर विजयी भएका थिए भने स्याङ्जा २ मा कांग्रेसकै धनराज गुरुङले ३१ हजार ४६६ मत ल्याएर विजयी भएका थिए ।

विगतको मतको आधारमा हेर्दा यसपटकको चुनावमा नेकपा विजयसम्म पुग्ने अनुमान गर्न गाह्रो छ । देशकै ठूलो दल तथा परिवर्तन र प्रजातन्त्रको चर्को विगुल फुक्दै आएको कांग्रेसमा ५ दशमलव १८ प्रतिशत क्रियाशील सदस्य दलित समुदायका छन् ।

तर, जब प्रत्यक्षतर्फ उम्मेदवारी दिने समय आयो, त्यो अनुपात लगभग शून्यमा झर्‍यो। देशभरका १६५ निर्वाचन क्षेत्रमध्ये कांग्रेसले दलित समुदायबाट १ जना मात्रै उम्मेदवार उठाएको छ । सहमहामन्त्री समेत रहेका प्रकाश रसाइली ‘स्नेही’ बझाङबाट दलित समुदायका प्रत्यक्षतर्फका उम्मेदवार हुन् ।

गत निर्वाचनमा बझाङमा तत्कालीन नेकपा एकीकृत समाजवादीका नेता भानुभक्त जोशी २८ हजार ४१३ मतसहित निर्वाचित भएका थिए । उक्त निर्वाचनमा कांग्रेस र नेकपा माओवादी केन्द्रले एकीकृत समाजवादीलाई सघाएका थिए । एमाले उम्मेदवार ऐनबहादुर महरले भने २७ हजार ४१२ मत पाएका थिए ।

एमालेले यसपालि पनि महरलाई नै दोहोर्याएर उम्मेदवार बनाएकाले निर्वाचन यसवर्ष पनि निकै प्रतिस्पर्धात्मक बन्नेछ । यस्तै, देशकै दोस्रो दल नेकपा एमालेले आसन्न निर्वाचनका लागि दलित समुदायबाट दुई जना उम्मेदवार अघि सारेको छ ।

एमालेले पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाको गृहजिल्ला डडेल्धुराबाट चक्र स्नेहीलाई टिकट दिएको हो । ०७९ मा भएको निर्वाचनमा देउवाले त्यहाँबाट २५ हजार ५३४ मत पाएका थिए । दोस्रो भएका स्वतन्त्र उम्मेदवार सागर ढकालले १३ हजार ४२ मत ल्याएका थिए । सो निर्वाचनमा एमालेले भने उम्मेदवारी दिएको थिएन ।

एमालेबाट दलित समुदायको प्रतिनिधित्व गर्ने अर्को उम्मेदवार हुन्, विमला विक । एमालेले उनलाई बर्दिया-२ बाट प्रत्यक्षतर्फ उम्मेदवार बनाएको छ । गत निर्वाचनमा त्यहाँ स्वतन्त्र उम्मेदवार लालवीर चौधरी २६ हजार ५२० मतसहित निर्वाचित भएका थिए । तत्कालीन माओवादी उम्मेदवार सुरेश पन्थ २६ हजार ३८४ मतसहित दोस्रो र एमाले उम्मेदवार पंकजसिंह राठौर १६ हजार ९० मतसहित तेस्रो भएका थिए ।

पुराना दलहरू असफल भए भनेर विकल्प खोज्ने मतदाताको भरोसा बोकेर उदाएका नयाँ दल (रास्वपा) मा सिमान्तकृत पक्षलाई समेट्ने विषयमा उस्तै अवस्था देखिएको छ । रास्वपाले बाँके-३ बाट खगेन्द्र सुनारलाई मात्रै दलित समुदायको प्रतिनिधि उम्मेदवार बनाएको छ ।

सुनारले यसअघि ‘हाम्रो पार्टी नेपाल’ नामक दल निर्वाचन आयोगमा दर्ता गरेर राजनीति सुरु गरेका थिए र केही समयअघि मात्रै रास्वपामा प्रवेश गरेका हुन् । ०७९ मंसिरमा उक्त क्षेत्रबाट कांग्रेसका किशोरसिंह राठोर २९ हजार ९७ मतसहित विजयी भएका थिए ।

उनका निकटतम प्रतिद्वन्द्वी एमाले उम्मेदवार किस्मतकुमार कक्षपतीले २४ हजार ३ सय ५ मत पाएका थिए भने सोही क्षेत्रमा रास्वपा उम्मेदवार देवेन्द्रनाथ शुक्लाले ७ हजार ४ सय ६७ मत प्राप्त गरेका थिए । यी सबै विवरण र तथ्यांकलाई एउटै ठाउँमा राखेर हेर्दा तस्वीर स्पष्ट हुन्छ कि दलित समुदायको संख्या र राजनीतिक प्रतिनिधित्वबीच ठूलो खाडल छ ।

समावेशीता घोषणापत्र र भाषणमा छ, तर निर्णयमा छैन । जब संसद् समाजको वास्तविक बनोट अनुसार निर्माण हुँदैन, तब लोकतन्त्रको दाबी कमजोर बन्छ । यही कमजोर लोकतन्त्रको ऐना बनेको छ, यस पटकको उम्मेदवार सूची पनि । यो समाचार खबरहवबाट साभार गरिएको हो ।

प्रदेश निर्वाचन कार्यालयले सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार १६ निर्वाचन क्षेत्रमा गरी जम्मा २१० जनाले उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन् । ती उम्मेदवारहरू विभिन्न राष्ट्रिय तथा क्षेत्रीय राजनीतिक दलका साथै स्वतन्त्र उम्मेदवारसमेत रहेका छन् ।

निर्वाचन कार्यालयका अधिकारीहरूका अनुसार मनोनयन दर्ताका क्रममा कुनै अप्रिय घटना नघटेको र सुरक्षा व्यवस्था पनि कडा बनाइएको थियो । उम्मेदवारी दर्ता भएपछि अब उम्मेदवारहरूको अन्तिम नामावली प्रकाशन, उम्मेदवारी फिर्ता तथा चुनावी प्रचार–प्रसारका कार्यक्रमहरू क्रमशः अघि बढ्नेछन् ।

प्रदेशभर प्रतिनिधि सभा निर्वाचनलाई लक्षित गर्दै राजनीतिक दलहरू चुनावी रणनीति बनाउने तयारीमा जुटिसकेका छन् भने मतदातामा पनि चुनावी चासो बढ्दै गएको देखिन्छ । निर्वाचन कार्यालयले स्वच्छ, निष्पक्ष र भयरहित वातावरणमा निर्वाचन सम्पन्न गराउने प्रतिबद्धता जनाएको छ ।
 

यसअघि गाउँपालिकाको शिक्षा शाखा प्रमुखका रूपमा कार्यरत जोशीलाई आज एक कार्यक्रमबीच पदभार ग्रहण गराउँदै स्वागत तथा सफल कार्यकालको शुभकामना व्यक्त गरिएको छ ।

पदभार ग्रहणपछि जोशीले गाउँपालिकाको प्रशासनिक सुधार, सेवा प्रवाह र विकासमा प्रतिबद्ध भएर काम गर्ने बताएका छन् । शिक्षा क्षेत्रमा योगदान पुर्याएका जोशीको अनुभव र कार्यशैलीले गाउँपालिकाको सुशासन र समग्र विकासमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउने विश्वास लिइएको छ ।
 

आरोप अनुसार डा. रावलले समानुपातिक उम्मेदवारको बन्द सूचीमा नाम नै समावेश नभएकी बान्नीगढी जयगढ गाउँपालिकाकी निर्मला साउँदलाई आफ्नो चुनावी सभामा समानुपातिक उम्मेदवारको रूपमा प्रस्तुत गर्दै आसनग्रहणदेखि प्रचार–प्रसारमा सहभागी गराएका छन्।

जबकि निर्वाचन आयोगले माघ ४ गते सार्वजनिक गरेको समानुपातिक उम्मेदवारको बन्द सूचीमा नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका तर्फबाट निर्मला साउँदको नाम समावेश छैन।

बन्द सूचीमा नामै नभएकी निर्मलालाई समानुपातिक उम्मेदवार भन्दै अगाडि सारेर मतदाता रिझाउने प्रयास गरिएको भन्दै रावलबारे विभिन्न टिकाटिप्पणी हुन थालेको छन। विपक्षी दलका नेताहरुले चुनाव हार्ने निश्चित देखिएपछि डा. रावलले बाहुल्य मतदाता भएका खास समुदाय र क्षेत्रका मतदाता आकर्षित गर्न यस्तो झुटको सहारा लिनुपरेको बताएका छन्।

नेकपा एमाले सुदूरपश्चिम प्रदेशका अध्यक्ष कृष्णप्रसाद जैशीले सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमार्फत डा. रावलले यसअघि पनि चुनावका क्रममा गम्भीर झुट बोलेको आरोप सार्वजनिक गरेका छन्।

उनका अनुसार २०७० सालको निर्वाचनमा दलित समुदायको मत रिझाउन रावलले ११ दिनसम्म जंग बी.क.लाई समानुपातिक उम्मेदवारको रूपमा आसनग्रहणदेखि भाषण गर्न लगाएका थिए , जबकि उनको नाम पनि समानुपातिक सूचीमा समावेश थिएन।

यस्तै, २०६४ सालको संविधानसभा निर्वाचनमा समेत मिना साउँदलाई सांसद पद सुनिश्चित भइसकेझैँ प्रचार गरिएकोमा पछि उनलाई समानुपातिक संसद बनाईएन ।

चितवन महाधिवेशनमा केपी शर्मा ओलीसँग पराजित भएपछि मातृभूमि जागरण अभियान सुरु गरेका रावल पछिल्लो समय नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीमा आवद्ध छन्।

अछामबाट पटक–पटक सांसद र मन्त्री बने पनि जिल्लाको विकासका लागि काम गर्न नसकेको भन्दै रावलप्रति स्थानीय नागरिकमा असन्तुष्टि छ।

अछाम क्षेत्र नम्बर १ मा नेकपा एमालेका तर्फबाट दीपक साउँद चुनावी मैदानमा छन्। युवामाझ लोकप्रिय र बलियो मतभार भएका उम्मेदवार साउँदले यसपटक डा. रावललाई सहजै पराजित गर्ने एमालेको दाबी रहेको छ।

बागबजारमा नयाँ सञ्चालनमा आउन लागेको उक्त संस्थाले माघ ९ गते हुने उद्घाटन कार्यक्रमअघि माघ ८ गते बिहान बागबजार क्षेत्र सरसफाइ गर्ने संस्थाका व्यवस्थापक राजेन्द्र उखेडाले जानकारी दिएका छन् ।

‘नयाँ सुरुवात, सफा सुरुवात’ भन्ने नाराका साथ आयोजना हुने उक्त अभियान बिहान ६ः३० बजेदेखि ८ः३० बजेसम्म सञ्चालन हुनेछ ।

संस्थाका प्रबन्ध निर्देशक (सीईओ) विजय विकका अनुसार, व्यावसायिक यात्रा सुरु गर्नु अघि समुदायप्रतिको जिम्मेवारी बहन गर्दै कार्यक्षेत्रलाई स्वच्छ र सुन्दर बनाउने उद्देश्यले कार्यक्रम आयोजना गरिएको हो ।

उनले भने, “हामी चाहन्छौँ हाम्रो यात्रा मात्र होइन, हाम्रो समुदाय पनि सधैँ सफा र सुन्दर रहोस्। विद्यार्थीहरूलाई वैदेशिक शिक्षाका लागि मार्गदर्शन गर्नु हाम्रो मुख्य उद्देश्य भए पनि समाजका लागि केही सकारात्मक कार्यबाटै यात्रा सुरु गर्न लागेका हौँ ।”

फ्लाईफिनिक्सको नयाँ कार्यालयको औपचारिक उद्घाटन आगामी शुक्रबार (माघ ९ गते) दिउँसो १२ बजे बागबजारमा हुने तय भएको छ ।

संस्थाले उच्च शिक्षाका लागि विदेश जान चाहने नेपाली विद्यार्थीहरूलाई लक्षित गर्दै यूके, अमेरिका, क्यानडा, अस्ट्रेलिया लगायतका प्रमुख गन्तव्य मुलुकहरूका लागि विशेष परामर्श सेवा प्रदान गर्ने जनाएको छ ।

अनुभवी परामर्शदाताहरूबाट गुणस्तरीय परामर्श, सही डकुमेन्टेसन तथा भिसा प्रक्रियामा पूर्ण सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता फ्लाईफिनिक्सले व्यक्त गरेको छ ।
 

मंगलबार आयोगमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा उनले निर्वाचन आचारसंहिता पालना गर्न आग्रह गरे । ‘फागुन ४ गतेदेखि १८ गतेसम्म निर्वाचन प्रचारप्रसारको समय तोकेका छौँ ।

मनोनयनपत्र दाखिल गरेपछि बीचमा चुपो लागेर बस्ने हो ? भन्ने लाग्न सक्छ । त्यो, होइन, उनले भने । निर्वाचन चिह्न प्राप्त भएपछि घरदैलोमा मतदाता भेट्न सक्ने, रायसुझाव लिन सक्ने उनले बताए ।

‘तर, दलगत रूपमा उमेदवारहरूले ठूलो आमसभा, गोष्ठि, सेमिनारलगायतका विषयवस्तु गर्न पाइँदैन,’ उनले भने,’आचारसंहिता लागु भएको छ । मनोनयनपत्र दाखिल गर्न यसरी जानुपर्छ भनेर आह्वान गरेका थियौँ ।

आचारसंहिता उलंघन भएको उजुरी आएमा छानबिन गर्ने, निर्णय लिने आयोगको क्षेत्राधिकारभित्र पर्छ ।’ प्रदेशसभा र स्थानीय तहका प्रतिनिधि पनि प्रतिनिधिसभाको उमेदवार बनेकाले रिक्त स्थानमा फागुन २१ पछि निर्वाचन गरिने बताए ।

उजुरीपछि माघ ८ गते बेलुका पाँच बजेसम्म मनोनयपत्र र उजुरी उपर जाँचबुझ एवम् आवश्यक निर्णय गरी अन्तिम नामावली प्रकाशन गरिने आयोगले जनाएको छ । आयोगले माघ ९ गते बिहान १० बजेदेखि दिउँसो १ बजेसम्म उम्मेदवारको नाम फिर्ता लिनसक्ने व्यवस्था गरेको छ ।

सोही दिन दिउँसो १ बजेदेखि ३ बजेसम्ममा उम्मेदवारको अन्तिम नामावली प्रकाशन गरी दिउँसो ४ बजेदेखि साँझ ७ बजेसम्ममा उम्मेदवारलाई निर्वाचन चिन्ह प्रदान गरिने छ ।

प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनको पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणालीतर्फ उम्मेदवारको मनोनयन पत्र दर्ता कार्यक्रम सम्बन्धित मुख्य निर्वाचन अधिकृत र निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयमा उत्साहजनक तथा शान्तिपूर्ण रूपमा सम्पन्न भएको छ ।

आयोगका अनुसार दुई हजार ९ सय २५ जनाको उम्मेदवारी परेको छ । उत्साहजनक र शान्तिपूर्ण रुपमा मनोनयन सम्पन्न भएकामा कार्यवाहक प्रमुख निर्वाचन आयुक्त रामप्रसाद भण्डारीले धन्यवाद व्यक्त गरेका छन् ।

निर्वाचनका बाँकी कार्यक्रममा पनि राजनीतिक दल र सरोकारवाला सबैको सहयोग पाउनेमा उनले अपेक्षा व्यक्त गरेको आयोगले जनाएको छ । निर्वाचन आयोगका सचिव कृष्णबहादुर राउतले दुई हजार ९ सय २५ उम्मेदवारी परेको जानकारी दिए ।

उनका अनुसार त्यसमा महिला उम्मेदवार तीन सय ३६ र पुरुष दुई हजार पाँच सय ८९ छन् । यस्तै अपाङ्गता भएका व्यक्ति ८५ र पिछडिएको क्षेत्रका एक सय ३८ जनाको उम्मेदवारी परेको आयोगले जनाएको छ ।